Ile zainwestować w kryptowaluty? Jak wyznaczyć swój limit, zanim kupisz

Krótka odpowiedź: tyle, ile możesz stracić w całości i dalej żyć tak samo. Nie ma jednego procentu, który pasuje do każdego, i nikt, kto nie zna twoich finansów, nie powinien ci go podawać. Da się za to w kwadrans wyznaczyć własną liczbę. Ten tekst prowadzi przez trzy kroki: kolejność, test całości i próbę generalną. W środku jest kalkulator, który przeprowadzi cię przez test na twojej kwocie.

Kiedy ktoś wpisuje „ile zainwestować w kryptowaluty”, zwykle dostaje gotowe widełki, podane jak prawda objawiona. Kłopot w tym, że te same widełki u jednej osoby są rozsądne, a drugiej odbierają spokój na długie miesiące. Dlatego zamiast procentu dostajesz tu metodę. Tej samej uczy lekcja o limicie w kursie Krypto na Lata.

Najpierw kolejność, potem kwota

Zanim zaczniesz liczyć, sprawdź, czy w ogóle jest z czego. Kolejność jest nudna i właśnie dlatego ludzie ją pomijają.

• Poduszka finansowa. Pieniądze na czarną godzinę, trzymane poza rynkiem. Kiedy psuje się auto albo tracisz pracę, sięgasz po nie, a nie po krypto sprzedawane w najgorszym możliwym dniu.
• Zero drogich długów. Żadna inwestycja nie wygra pewnie z odsetkami karty kredytowej czy chwilówki. Spłata drogiego długu to jedyny „zwrot”, który znasz z góry.
• Dopiero potem inwestowanie. I nigdy za pożyczone, także w postaci dźwigni. Kredyt ma datę spłaty, a rynek nie obiecuje, że do tej daty wróci.

Jeśli któregoś punktu brakuje, uczciwa odpowiedź na pytanie z tytułu brzmi na dziś: zero. To nie zakaz na zawsze, tylko kolejność. Rynek będzie tu także za pół roku.

Limit to nie kwota, którą chcesz. To kwota, którą możesz stracić

Większość ludzi zaczyna od złej strony. Pyta, ile mogłoby urosnąć, i dobiera kwotę do marzenia: jak się uda, kupię to i to. Tak liczy się nadzieję, nie ryzyko. Ryzyko liczy się od drugiej strony: co się stanie, jeśli pieniądze stracą większość wartości albo znikną.

Limit to górna granica tego, co trzymasz w krypto. Nie kwota, która wygląda poważnie, i nie kwota kolegi z pracy. Kwota, której utrata byłaby bardzo nieprzyjemna, ale niczego by w twoim życiu nie zmieniła: czynszu, planów, snu.

Test całości: wyobraź sobie, że zostaje zero

Weź kwotę, o której myślisz, i przejdź przez trzy obrazy.

• Spadek o połowę. W krypto to nie czarny scenariusz, tylko coś, co zdarzało się wiele razy.
• Spadek o trzy czwarte. W największych dotychczasowych bessach bitcoin tracił od szczytu ponad siedemdziesiąt procent. Nie każda bessa jest tak głęboka, ale żadna nie uprzedza, jak głęboka będzie.
• Zero. Mniejsze monety potrafią zniknąć całkiem. Tysiące projektów z poprzednich lat nie mają dziś żadnej wartości.

Jeśli przy którymś obrazie czujesz, że to zmieniłoby twoje życie, kwota jest za wysoka. Zmniejsz ją i przejdź test jeszcze raz. Jeśli przy zerze myślisz „bardzo by bolało, ale dam radę”, jesteś blisko swojego limitu.

Przykład, liczby umowne: ktoś ma poduszkę na kilka miesięcy wydatków i żadnych drogich długów. Myśli o kwocie 100. Przy spadku o połowę zostaje 50, przy trzech czwartych 25, a przy małej monecie, która zniknie, zero. Pyta siebie, czy zero zmieniłoby mu życie. Odpowiedź brzmi „tak, bo część tej kwoty to wkład na mieszkanie za dwa lata”. Te pieniądze mają datę, więc odpadają od razu. Zostaje 40. Przy 40 odpowiedź brzmi „bolałoby, ale nic by się nie zmieniło”. Zapisuje: maksymalnie w krypto 40.

Pięć ryzyk, nie jedno

Spadek ceny widać najlepiej, ale to tylko jedno z pięciu ryzyk. Przy ustalaniu limitu warto mieć w głowie całą piątkę:

• rynkowe: spada wszystko naraz i nie ma się gdzie schować,
• projektu: konkretna moneta traci sens albo znika,
• koncentracji: wszystko w jednym miejscu i w jednej monecie,
• płynności: przy małych monetach może nie być komu sprzedać po sensownej cenie,
• przechowywania: kto ma dostęp do twoich środków i co, jeśli ten ktoś zniknie.

Ostatnie ryzyko ludzie pomijają najczęściej. Zdarzało się, że duże platformy upadały, a środki klientów były zamrożone miesiącami albo przepadały na dobre. Cudzy sejf też jest ryzykiem, nawet jeśli wygląda solidnie.

Druga pułapka to wiara, że dwadzieścia różnych monet oznacza rozproszone ryzyko. Małe monety zwykle poruszają się razem z rynkiem, a w dół często mocniej niż bitcoin. Liczba pozycji nie zastąpi limitu.

Pieniądze z datą nie idą w krypto

Jest jeszcze jeden filtr, prostszy od wszystkich wzorów: termin. Pieniądze potrzebne za rok czy dwa, na wkład własny, wesele, studia albo wakacje, mają swoją datę. Rynek jej nie zna. Jeśli termin wypadnie w środku spadku, sprzedasz ze stratą nie dlatego, że tak postanowiłeś, tylko dlatego, że musisz.

Dlatego razem z limitem zapisz datę: pieniądze potrzebne przed nią nie idą w krypto. Tam trafia tylko to, co może poczekać latami.

Próba generalna, zanim zdecyduje rynek

Liczba na kartce to połowa pracy. Druga połowa to sprawdzenie, czy wytrzymasz ją w praktyce. Wyobraź sobie, że otwierasz aplikację i widzisz minus siedemdziesiąt procent. Co robisz?

Jeśli odpowiedź przychodzi od razu i jest spokojna, limit jest dobry. Jeśli czujesz ścisk w żołądku, a pierwsza myśl brzmi „sprzedać, zanim spadnie bardziej”, limit jest za wysoki albo brakuje ci planu na spadek. Obie rzeczy da się naprawić dziś, przy wyobrażonej liczbie. Przy prawdziwej będzie dużo trudniej.

Najgorszy moment na ustalanie limitu to dzień po dużym spadku albo po dużym wzroście, bo wtedy każdą liczbę wybierasz w emocjach. Najlepszy to zwykły, spokojny dzień. Na przykład dzisiejszy.

Pytania